Các loại mì thường ăn ở Nhật Bản: Udon và Soba

Ẩm thực Nhật Bản không chỉ nổi tiếng bởi sự tinh tế trong hương vị mà còn bởi sự cân bằng về dinh dưỡng và triết lý ăn uống lành mạnh. Trong số những món ăn truyền thống được yêu thích, udon và soba là hai loại mì quen thuộc, gắn bó với đời sống thường nhật của người Nhật qua nhiều thế hệ. Mỗi loại mì đều mang những đặc trưng riêng về nguyên liệu, hương vị, giá trị dinh dưỡng cũng như những câu chuyện văn hóa thú vị phía sau.

Thông qua việc tìm hiểu về udon và soba, chúng ta không chỉ khám phá nét đặc sắc của ẩm thực Nhật Bản mà còn hiểu thêm về lối sống, thói quen dinh dưỡng và văn hóa của người dân xứ sở hoa anh đào. Đây cũng là một trong những nội dung giao lưu văn hóa được khuyến khích tại Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam (THUV), góp phần giúp sinh viên tiếp cận gần hơn với nền văn hóa Nhật Bản trong quá trình học tập.

Udon có cảm giác dai mềm, dẻo và trơn mượt khi ăn. Vì rất dễ tiêu hóa nên ít gây áp lực cho dạ dày và đường ruột, đồng thời có lượng calo thấp. (So với soba, udon chứa ít chất xơ và chất béo hơn.). Khi cơ thể không khỏe, nếu ăn cùng các nguyên liệu dễ tiêu hóa như rong biển wakame hoặc trứng, món ăn này sẽ giúp cơ thể phục hồi tốt hơn. Ngoài ra, udon còn chứa nhiều chất xơ giúp kích thích hoạt động của ruột và cải thiện tình trạng táo bón. Việc cải thiện táo bón cũng rất có lợi cho những người đang ăn kiêng giảm cân. Bên cạnh đó, nước dùng của udon thường được nấu từ các nguyên liệu hải sản như tảo bẹ kombu và cá bào katsuobushi. Những nguyên liệu này chứa các khoáng chất và canxi có lợi cho cơ thể. Vì vậy, uống cả phần nước dùng sẽ giúp tăng cường sự cân bằng dinh dưỡng. Tuy nhiên, do nước dùng cũng chứa khá nhiều muối nên cần lưu ý không nên uống quá nhiều.

Soba có cảm giác dai và có độ chắc khi nhai. Một trong những dưỡng chất đặc trưng có trong soba là rutin (chất này không có trong udon). Rutin có tác dụng giúp ngăn ngừa tình trạng tắc nghẽn các mao mạch máu và hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, khi luộc mì, một phần rutin sẽ hòa tan vào nước luộc. Vì vậy, ở Nhật Bản có thói quen sau khi ăn soba, người ta sẽ uống phần nước luộc soba (sobayu) như uống nước ấm để hấp thụ các dưỡng chất còn lại. Ngoài ra, soba là thực phẩm có chỉ số GI thấp, nên rất phù hợp cho những người đang ăn kiêng hoặc kiểm soát cân nặng. Bên cạnh đó, soba chứa nhiều protein, vitamin và chất xơ, vì vậy có giá trị dinh dưỡng khá cân bằng.

Trong các loại dị ứng thực phẩm, dị ứng với soba là một trong những loại có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng. Người bị dị ứng có thể xuất hiện các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa, cơn hen suyễn, và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến rối loạn ý thức. Không chỉ khi ăn soba, mà ngay cả khi hít phải hơi nước từ nước luộc soba hoặc hít phải bột soba phát tán trong không khí cũng có thể gây ra phản ứng dị ứng. Vì vậy, những người có cơ địa dị ứng cần đặc biệt cẩn thận.

Ngày 2 tháng 7 là “Ngày Udon”. Ngày này được Liên hiệp hợp tác ngành mì tươi tỉnh Kagawa đặt ra vào năm 1980. Nguồn gốc của ngày này xuất phát từ phong tục ăn udon để thể hiện sự cảm ơn và động viên sau mùa vụ nông nghiệp bận rộn đã kết thúc, vào thời điểm công việc đồng áng đã lắng xuống.

Ngày 8 tháng 10 là “Ngày Soba”, được Hiệp hội ngành mì sợi Tokyođặt ra. Ngày này được chọn dựa trên cách chơi chữ: số 10 (十) và số 8 (八) ghép lại có thể đọc gần giống từ “soba”. Ngoài ra, còn có “ngày 30 hằng tháng” là ngày liên quan đến soba. Nguồn gốc của ngày này bắt đầu từ thời Edo, khi các thương nhân ăn soba vào cuối tháng với mong muốn công việc kinh doanh được “dài lâu, bền vững như sợi mì soba”.

 

Cả udon và soba đều là những món ăn mang đậm bản sắc ẩm thực Nhật Bản, không chỉ thơm ngon mà còn có giá trị dinh dưỡng riêng, phù hợp với nhiều nhu cầu sức khỏe khác nhau. Từ khi bắt đầu sống ở Việt Nam, tôi vẫn thường tìm mua hai loại mì này tại các nhà hàng Nhật Bản hoặc siêu thị. Với hương vị thanh nhẹ, đây là những món ăn rất thích hợp trong những ngày hè nóng bức. Ngoài ra, việc tự sáng tạo món ăn bằng cách thay đổi nước dùng hay các loại topping cũng là một trải nghiệm thú vị.

Thông qua những món ăn quen thuộc như udon và soba, chúng ta có thể hiểu thêm về văn hóa, lối sống và quan niệm dinh dưỡng của người Nhật. Đây cũng là một trong những giá trị giao lưu văn hóa được Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam chú trọng, góp phần tạo nên môi trường học tập mang đậm bản sắc Việt Nam – Nhật Bản, nơi sinh viên không chỉ tiếp cận kiến thức chuyên môn mà còn có cơ hội khám phá những nét đẹp trong văn hóa và đời sống của đất nước Nhật Bản.

 Kobayashi Akemi