Tại sao bầu trời lại có màu xanh? Tại sao cầu vồng lại có 7 màu? Tại sao hoàng hôn lại có màu đỏ?
Các bạn có bao giờ từng có những thắc mắc như thế khi còn nhỏ không?
Người từng nói câu “Con người là một cây sậy biết tư duy” là Pascal – nhà triết học, nhà vật lý học và nhà tư tưởng tôn giáo người Pháp ở thế kỷ XVII.
Suy nghĩ là một bản tính tự nhiên của con người. Dù là một đứa trẻ nhỏ đến đâu, con người vẫn luôn suy nghĩ về rất nhiều điều.
Thế nhưng, để trả lời những câu hỏi tưởng chừng hết sức ngây thơ và đơn giản của trẻ nhỏ ấy, chúng ta cần đến rất nhiều kiến thức khoa học.
Tại sao? Là gì? Vì sao lại như vậy?
Để tìm ra câu trả lời cho những thắc mắc nhỏ bé trong cuộc sống thường ngày, loài người đã không ngừng suy nghĩ, nghiên cứu và tích lũy tri thức khoa học trong suốt hàng chục nghìn năm.
Các bạn có biết về một căn bệnh truyền nhiễm có tên là bệnh đậu mùa không?
Đậu mùa là căn bệnh truyền nhiễm duy nhất mà cho đến nay loài người đã có thể hoàn toàn diệt trừ được. Căn bệnh này đã từng lưu hành trong cộng đồng loài người từ thời cổ đại. Ngay cả xác ướp của Pharaoh Ramesses V, vị vua Ai Cập sống vào thế kỷ XI trước Công nguyên, cũng cho thấy những dấu vết của bệnh đậu mùa.
Đậu mùa có tỷ lệ tử vong rất cao. Chỉ tính riêng trong thế kỷ XX, người ta ước tính trên toàn thế giới đã có khoảng 300 triệu người tử vong vì bệnh đậu mùa.
Nhờ phương pháp phòng bệnh bằng “tiêm chủng đậu mùa” (種痘) do Jenner phát triển vào cuối thế kỷ XVIII, bệnh đậu mùa cuối cùng đã biến mất khỏi Trái Đất vào năm 1980.
Tuy nhiên, phải đến thế kỷ XX, con người mới xác định được nguyên nhân gây bệnh đậu mùa là virus Variola. Và mãi đến năm 1991, toàn bộ trình tự nucleotide của bộ gen virus Variola mới được giải mã.
Đã hơn 3.000 năm trôi qua kể từ khi bệnh đậu mùa xuất hiện trong lịch sử loài người.
Vậy còn COVID-19, một căn bệnh vẫn còn rất mới trong ký ức của chúng ta thì sao?
Ngày 29 tháng 12 năm 2019, những bệnh nhân COVID-19 đầu tiên được báo cáo. Và đến ngày 11 tháng 1 năm 2020, toàn bộ trình tự nucleotide của bộ gen SARS-CoV-2, loại virus gây ra COVID-19, đã được công bố cho toàn thế giới.
Thật đáng kinh ngạc, chỉ hai tuần sau khi căn bệnh được phát hiện!
3.000 năm và 2 tuần.
Sự khác biệt này chính là thành quả của việc con người không ngừng nghiên cứu, là minh chứng cho trí tuệ và những thành tựu mà nhân loại đã tích lũy được qua bao thế hệ.
Tuy vậy, có lẽ phần lớn mọi người sẽ nghĩ rằng:
“Nghiên cứu thì khó lắm! Phải có những thiết bị thí nghiệm quy mô lớn, lại còn tốn rất nhiều tiền. Chắc chẳng liên quan gì đến mình.”
Nhưng thực ra, nghiên cứu không có nghĩa là phải làm một điều gì đó thật lớn lao hay gây chú ý.
Như đã nói ở phần đầu, chỉ cần là một con người, chúng ta luôn suy nghĩ về một điều gì đó.
Việc hệ thống hóa và đào sâu những suy nghĩ ấy chính là “nghiên cứu”.
Những câu hỏi ngây thơ, giản dị mà chúng ta từng đặt ra khi còn nhỏ chính là điểm khởi đầu của mọi nghiên cứu. Khi trưởng thành, chúng ta vẫn luôn suy nghĩ, đặt câu hỏi và tìm kiếm câu trả lời.
Nói cách khác, chỉ cần sống và suy nghĩ mỗi ngày có nghĩa là chúng ta đã và đang thực hiện “nghiên cứu”.
Vậy thì, con người đã làm gì trong suốt hàng chục nghìn năm?
Đêm này qua đêm khác, con người không hề cảm thấy nhàm chán khi ngước nhìn bầu trời, quan sát các vì sao và các thiên thể, rồi cẩn thận ghi chép lại những gì mình quan sát được.
Vào thế kỷ IV trước Công nguyên, con người từng tin rằng Trái Đất nằm ở trung tâm vũ trụ và Mặt Trời quay quanh Trái Đất. Đây chính là thuyết địa tâm.
Trong số những người tiếp tục quan sát bầu trời, dần dần xuất hiện những người nhận ra rằng có sự khác biệt giữa thuyết địa tâm và những dữ liệu thực tế thu được từ việc quan sát thiên thể. Họ bắt đầu suy nghĩ rằng có lẽ dữ liệu sẽ phù hợp hơn nếu cho rằng Trái Đất chuyển động chứ không phải Mặt Trời.
Đến thế kỷ XVI, cuối cùng Copernicus đã đưa ra thuyết nhật tâm. Sau đó, phải mất thêm khoảng 100 năm, thuyết nhật tâm mới được chứng minh là đúng.
Một cách nhìn có thể “đảo lộn cả trời đất” như vậy không xuất phát từ những thiết bị thí nghiệm đắt tiền, mà được hình thành từ sự quan sát và ghi chép cẩn thận, bền bỉ và tỉ mỉ trong một khoảng thời gian dài đến mức khó có thể tưởng tượng nổi của biết bao con người.
Nền tảng của y học cũng chính là quan sát và ghi chép.
Vì vậy, các bạn hãy thử bắt đầu từ chính những điều nhỏ bé xảy ra xung quanh mình. Hãy quan sát thật cẩn thận và kiên trì ghi chép.
Và hãy tiếp tục tự hỏi:
“Tại sao lại như vậy?”
“Vì sao điều này xảy ra?”
“Vì sao điều này xảy ra?”
Hãy không ngừng suy nghĩ và tìm kiếm câu trả lời.
Bởi biết đâu, “nghiên cứu” của các bạn một ngày nào đó sẽ làm thay đổi cả thế giới.
Trong khi học tập về y khoa tại Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam (THUV), hãy cùng nhau “nghiên cứu” về bệnh tật, về người bệnh và về chính bản thân con người chúng ta.
Chúng tôi luôn chào đón các bạn!
Ishizaki Azumi
Bác sĩ nội tổng hợp Bệnh viện Kusumi Ecopark, Giảng viên Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam
