Giới thiệu văn hóa Nhật Bản – Trà đạo

Ở Nhật Bản, trà bắt đầu được phổ biến từ khoảng thời kỳ Kamakura. Người ta cho rằng nhà sư Eisai đã mang trà từ Trung Quốc về Nhật, và đó chính là sự khởi đầu của văn hóa trà đạo.

Trong thời kỳ Muromachi, những phòng trà đơn giản và dụng cụ pha trà mang đậm tính tâm linh bắt đầu được sử dụng, và “wabicha”, một phong cách trà đạo coi trọng sự giao lưu giữa chủ nhà và khách đã được hình thành.

Người đã truyền bá “wabi-cha” chính là Sen no Rikyū. Ông đã tạo ra những nguyên tắc cơ bản của trà đạo, từ thiết kế phòng trà đến dụng cụ pha trà, và những nguyên tắc này vẫn tiếp tục là nền tảng của trà đạo ngày nay.

“Tứ quy – Thất tắc” (4 nguyên tắc và 7 quy tắc) đã được Sen no Rikyu tạo ra và trở thành những nguyên tắc của trà đạo.

Bốn nguyên tắc này thể hiện tinh thần cốt lõi của trà đạo, được gọi chung là “Wakeiseijaku (hòa hợp, tôn trọng, thanh tịnh và tĩnh lặng).”

• Wa (HÒA): Sự hòa hợp giữa chủ nhà và khách, cũng như với thiên nhiên và các vật dụng.
• Kei (KÍNH): Sự quan tâm và tôn trọng lẫn nhau.
• Sei (THANH): Giữ cho tâm hồn, thân thể và không gian luôn trong sạch, thanh khiết.
• Jaku (TỊNH): Một trạng thái tâm trí tĩnh lặng và bình thản, không bị xáo trộn bởi ngoại cảnh

Đây là 7 quy tắc cụ thể cần ghi nhớ khi thực hiện nghi lễ trà đạo.

1. Pha trà sao cho phù hợp với trang phục.

Ý nghĩa: Pha trà với tất cả tấm lòng, sao cho khách cảm thấy dễ uống và ngon miệng.

2. Sắp xếp than để nước sôi đúng cách

Ý nghĩa: Lấy tính thực dụng làm ưu tiên hàng đầu

3. Cắm hoa như hoa ngoài đồng nội

Ý nghĩa: Trân trọng vẻ đẹp tự nhiên

4. Giữ ấm vào mùa đông, mát mẻ vào mùa hè.

Ý nghĩa: Chuẩn bị theo mùa.

5. Đến sớm.

Ý nghĩa: Tuân thủ giờ giấc và chuẩn bị sớm để dư dả thời gian.

6. Chuẩn bị cho trời mưa, ngay cả khi trời không mưa.

Ý nghĩa: Hãy chuẩn bị cho mọi tình huống bất ngờ.

7. Quan tâm đến khách
   Ý nghĩa: Ngoài khách chính, cần quan tâm đến những vị khách khác.

 

Trà đạo là một trong những nét văn hóa truyền thống của Nhật Bản, không chỉ đơn thuần là cách uống trà mà còn là một nét văn hóa coi trọng sự giao lưu chân thành giữa người với người. Khi tiếp đón khách, chủ nhà chú trọng đến từng chi tiết nhỏ, từ việc lựa chọn dụng cụ, cách bài trí phòng trà cho đến việc thể hiện tinh thần theo mùa. Cốt lõi của điều này chính là “tinh thần hiếu khách”, thể hiện mong muốn mang đến cho khách những trải nghiệm thư giãn và thoải mái.

 

Trong nghi lễ trà đạo, chủ nhà và khách không chỉ giao tiếp bằng lời nói mà còn bằng cử chỉ và sự im lặng. Mỗi cử động đều hiệu quả, nhẹ nhàng và hài hòa, thể hiện sự tôn trọng đối với người khác. Khách cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với sự chu đáo của chủ nhà và đón nhận những cảm xúc này bằng cách xem xét kỹ lưỡng các chén trà và dụng cụ pha trà. Theo cách này, nghi lễ trà đạo không phải là một chiều mà dựa trên mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau.

 

Dưới đây là cách pha trà. Trong nghi lễ trà đạo, hành động pha trà được gọi là “đánh trà”.

1. Cho matcha vào bát (1 muỗng tre)
2. Rót nước nóng vào bát (1 gáo)
3. Khuấy trà bằng chổi đánh trà chuyên dụng

Tiếp theo là cách uống trà

1. Nói với người bên cạnh “Osakini” (Tôi xin phép dùng trước), sau đó cúi chào
2. Lấy kẹo ngọt và ăn
3. Nói với người bên cạnh “Osakini” (Tôi xin phép dùng trước), sau đó cúi chào
4. Nói với chủ nhà “Otemae choudai shimasu” (Tôi xin phép thưởng thức trà)
5. Xoay bát trà 2 lần về bên phải

Nói về cảm nhận sau khi uống: VD “Oisshii desu” (Ngon) , “Nigai desu” (Đắng)

 

Trong các ngày Openday hoặc trong hoạt động của CLB văn hóa Nhật Bản tại Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam, chúng tôi thường tổ chức buổi trải nghiệm trà đạo. Mời mọi người hãy thử tham gia nhé!