Các ion tạo dòng điện trong cơ tim chủ yếu là ion natri (Na⁺), ion kali (K⁺), ion canxi (Ca²⁺), và ion clorua (Cl⁻). Những ion này di chuyển qua màng tế bào cơ tim, thay đổi điện thế màng tế bào, và tạo ra các xung điện cần thiết cho sự co bóp của tim. Hãy cùng trường đại học y khoa Tokyo Việt Nam tìm hiểu về hoạt động của điện trong tim của chúng ta qua bài viết này nhé!
Quá trình tạo dòng điện trong cơ tim
- Trong điều kiện bình thường, các tế bào cơ tim duy trì một điện thế nghỉ (-90 mV). Điều này chủ yếu là do sự phân bố không đều của các ion, trong đó ion K⁺ chủ yếu ở bên trong tế bào và ion Na⁺ và Ca²⁺ chủ yếu ở ngoài tế bào.
- Khi một xung điện kích thích tế bào cơ tim, các kênh Natri mở, cho phép ion Na⁺ từ bên ngoài đi vào trong tế bào. Sự di chuyển của ion Na⁺ vào tế bào làm thay đổi điện thế màng, khiến màng tế bào trở nên dương hơn. Đây là giai đoạn khử cực.
Sự khử cực này lan tỏa nhanh chóng qua tế bào cơ tim và kích thích sự co bóp của tâm nhĩ hoặc tâm thất.
- Sau khi khử cực, ion Ca²⁺ đi vào tế bào qua các kênh canxi, duy trì sự khử cực và giúp kéo dài thời gian co bóp. Điều này tạo ra một giai đoạn gọi là bình nguyên nơi điện thế màng duy trì ở mức cao trong một thời gian ngắn, giúp cơ tim có thời gian co bóp và bơm máu.
- Sau khi giai đoạn bình nguyên kết thúc, các kênh Natri và Canxi đóng lại, trong khi các kênh Kali mở, cho phép K⁺ rời khỏi tế bào.
Sự di chuyển của ion K⁺ ra ngoài giúp khôi phục lại điện thế âm trong tế bào, dẫn đến tái cực. Sau giai đoạn tái cực, tế bào trở lại trạng thái điện thế nghỉ và chuẩn bị cho xung điện tiếp theo.
- Các ion quan trọng:
Na⁺: Chủ yếu tham gia vào quá trình khử cực.
K⁺: Tham gia vào quá trình tái cực, giúp khôi phục điện thế nghỉ.
Ca²⁺: Đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì điện thế cao trong giai đoạn bình nguyên, giúp cơ tim có đủ thời gian để co bóp.
Cl⁻: Thường tham gia vào việc cân bằng điện tích, mặc dù không phải là ion chủ yếu trong quá trình điện thế hoạt động.
- Dạng sóng của điện thế hoạt động của tế bào cơ tim thay đổi tùy thuộc vào từng phần của tim.
- Dạng sóng điện tim là kết quả ghi lại hoạt động điện trong toàn bộ tim.
- Bằng cách nghiên cứu các dạng sóng điện tim này, chúng ta có thể tìm hiểu về bệnh lý của tim.
Hình 1. Hoạt động điện trong tế bào cơ tim.
Tại sao chúng ta cần biết về hoạt động điện này?
Hoạt động tạo dòng điện trong tim thay đổi do bệnh lý của tim, và để hiểu được những thay đổi này cần phải hiểu dạng sóng điện tim bình thường.
Tại khoa Kỹ thuật xét nghiệm y học tại trường đại học THUV, sinh viên được tiếp thu kiến thức lý thuyết và thực tập về đo điện tim trong học phần xét nghiệm thăm dò chức năng sinh lý.
Nếu bạn quan tâm, hãy đến thăm và trải nghiệm các tiết học tại trường đại học y khoa Tokyo Việt Nam nhé!
Nakai Yuko
Trưởng khoa Kỹ thuật xét nghiệm y học
