Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp 17/05 (World Hypertension Day)

Tăng huyết áp – “kẻ giết người thầm lặng” – đang ảnh hưởng đến hàng triệu người Việt Nam, nhưng hơn một nửa trong số đó chưa hề biết mình mắc bệnh. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp 17/5, mỗi người dân cần chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả căn bệnh nguy hiểm này.

Tăng huyết áp là bệnh lý tim mạch phổ biến, là nguyên nhân hàng đầu gây tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Điều đáng lo ngại là bệnh thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tăng huyết áp có ý nghĩa rất quan trọng trong bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Tại Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam (THUV), các kiến thức về bệnh lý tim mạch, kỹ năng theo dõi huyết áp và chăm sóc sức khỏe cộng đồng được chú trọng trong đào tạo sinh viên các ngành Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học và Kỹ thuật phục hồi chức năng, góp phần nâng cao năng lực chăm sóc và dự phòng bệnh không lây nhiễm trong xã hội hiện đại.

Ngày Thế giới Phòng chống tăng huyết áp được tổ chức vào ngày 17/5 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về mức độ nguy hiểm của bệnh tăng huyết áp; đồng thời cung cấp kiến thức về phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả để hạn chế các biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe. Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp với thông điệp tập trung vào vấn đề giảm ăn muối, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, phòng chống tác hại của thuốc lá, rượu bia và tăng cường hoạt động thể lực.

Huyết áp (HA) là áp lực máu lưu thông tác động lên thành mạch. Huyết áp tâm thu khi tim bóp tống máu (VD:120mmHg), Huyết áp tâm trương khi tim giãn (VD: 80mmHg). Viết tắt: HA = 120/80 . Các thành phần tạo nên HA: Sức bóp của tim, Thể tích tuần hoàn (tiền gánh) Sức cản thành mạch (hậu gánh).

Tăng huyết áp (cao huyết áp) là tình trạng áp lực máu lên thành động mạch tăng cao hơn so với bình thường. Đây là bệnh được định nghĩa khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90mmHg.

Tăng huyết áp là bệnh lý mãn tính gây các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, tai biến mạch máu não, suy tim, nhồi máu cơ tim, suy thận, xuất huyết võng mạc… và là nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong sớm trên toàn cầu. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng do đó nhiều người không được phát hiện và chẩn đoán kịp thời. Đo huyết áp thường xuyên là biện pháp đơn giản và quan trọng nhất để phát hiện sớm bệnh tăng huyết áp.

▪ Ngồi nghỉ trước khi đo, ít nhất 5-10 phút, trong phòng yên tĩnh.

▪ Không dùng chất kích thích (cà phê, hút thuốc) trước đó 2 giờ.

▪ Tư thế đo: Bệnh nhân ngồi ghế, cánh tay duỗi thẳng trên bàn, nếp khuỷu  ngang mức với tim. Có thể đo ở các tư thế nằm, đứng. Đối với người cao tuổi hoặc có bệnh tiểu đường: đo thêm huyết áp tư thế đứng để xác định có “hạ huyết áp tư thế” không?

▪ Sử dụng huyết áp kế thủy ngân, đồng hồ hoặc điện tử có bề dài bao đo tối thiểu bằng 80%, bề rộng tối thiểu bằng 40% của chu vi cánh tay. Quấn bao đủ chặt, bờ dưới của bao đo ở trên nếp lằn khuỷu 2cm.

▪ Nên đo huyết áp ít nhất 2 lần, mỗi lần cách nhau 1- 2 phút. Nếu số đo huyết áp giữa 2 lần đo chênh nhau > 10mmHg thì cần đo lại lần thứ 3 sau khi đã nghỉ 5 phút.

▪ Trong lần đo đầu tiên cần đo HA ở cả hai tay. Không nói chuyện khi đang đo huyết áp.

▪ Huyết áp tâm thu tương ứng với lúc xuất hiện tiếng đập đầu tiên (pha I của Korotkoff) và huyết áp tâm trương tương ứng với khi mất hẳn tiếng đập (pha V).

▪ Trường hợp nghi ngờ, có thể theo dõi huyết áp liên tục bằng máy đo HA tự động trong 24 giờ (Holter huyết áp).

Tăng huyết áp là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc duy trì lối sống lành mạnh, giảm ăn mặn, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, tăng cường vận động thể lực và kiểm tra huyết áp định kỳ chính là những biện pháp đơn giản nhưng rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tăng huyết áp không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội. Tại Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam, sinh viên được đào tạo theo định hướng gắn kết giữa kiến thức chuyên môn và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, góp phần lan tỏa ý thức phòng bệnh và xây dựng lối sống khỏe mạnh cho người dân.

Nguyễn Thị Yến

Phòng hành chính tổng hợp THUV