Gan nhiễm mỡ, uống rượu và sdLDL-C: mối liên hệ với nguy cơ tim mạch

Gan nhiễm mỡ không chỉ ảnh hưởng đến chức năng gan mà còn có mối liên hệ mật thiết với các rối loạn chuyển hóa và sức khỏe tim mạch. Đặc biệt, thói quen tiêu thụ nhiều rượu bia có thể tác động đến quá trình chuyển hóa chất béo trong cơ thể, làm gia tăng những nguy cơ sức khỏe khó nhận biết qua các biểu hiện thông thường.

Bên cạnh các chỉ số xét nghiệm lipid máu quen thuộc như LDL-C, HDL-C và triglyceride, những nghiên cứu gần đây còn quan tâm đến sdLDL-C – một chỉ số liên quan đến các hạt cholesterol LDL nhỏ, đậm đặc, có khả năng tham gia vào quá trình hình thành mảng xơ vữa động mạch.

Thông qua việc chia sẻ kết quả nghiên cứu của Đại học Niigata (Nhật Bản), Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam (THUV) mong muốn mang đến cho độc giả, đặc biệt là sinh viên các ngành khoa học sức khỏe và Kỹ thuật xét nghiệm y học, thêm góc nhìn về vai trò của các chỉ số xét nghiệm trong đánh giá nguy cơ bệnh lý. Đồng thời, bài viết góp phần nâng cao nhận thức về mối liên hệ giữa thói quen sinh hoạt, sức khỏe gan và hệ tim mạch.

Trong các xét nghiệm lipid máu thông thường, ba chỉ số thường được quan tâm là LDL-C, HDL-C và triglyceride. LDL-C thường được gọi là cholesterol “xấu” vì có liên quan đến quá trình hình thành mảng xơ vữa động mạch, trong khi HDL-C thường được gọi là cholesterol “tốt”. Triglyceride là một dạng chất béo trong máu, phản ánh một phần tình trạng chuyển hóa lipid của cơ thể.

 

Tuy nhiên, các hạt LDL có thể khác nhau về kích thước và đặc tính. sdLDL (small dense LDL) là các hạt LDL nhỏ và đậm đặc, được quan tâm do có liên quan đến quá trình xơ vữa động mạch. Các hạt sdLDL có khả năng gây xơ vữa động mạch cao hơn, dễ dàng thâm nhập vào thành động mạch hơn, đồng thời cũng dễ bị oxy hóa và thúc đẩy quá trình hình thành mảng bám hơn. sdLDL-C là lượng cholesterol có trong các hạt này và có thể cung cấp thêm thông tin về đặc điểm rối loạn lipid bên cạnh các chỉ số thông thường.

 

Dù vậy, sdLDL-C không thay thế các xét nghiệm lipid máu thông thường và cũng không phải là chỉ số duy nhất xác định nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

 

Một nghiên cứu của Đại học Niigata, Nhật Bản, phân tích dữ liệu khám sức khỏe của 55.745 người trong năm 2024, đã tìm hiểu mối liên hệ giữa bệnh gan nhiễm mỡ, lượng rượu tiêu thụ và nồng độ sdLDL-C trong máu. Kết quả cho thấy tỷ lệ người có sdLDL-C cao nhất ở nhóm mắc bệnh gan nhiễm mỡ và uống nhiều rượu. Tỷ lệ này là 76,4%, so với 23,3% ở nhóm không có bệnh gan nhiễm mỡ và uống rượu ở mức thấp.

 

Khi nhóm nghiên cứu điều chỉnh các yếu tố như tuổi, giới tính, chỉ số khối cơ thể (BMI), hút thuốc, đái tháo đường và việc sử dụng một số thuốc, mối liên hệ giữa bệnh gan nhiễm mỡ và sdLDL-C cao vẫn được ghi nhận. Tuy nhiên, khi tiếp tục tính đến các chỉ số lipid truyền thống như LDL-C, HDL-C và triglyceride, sự khác biệt liên quan đến tình trạng gan nhiễm mỡ giảm đáng kể. Trong khi đó, mối liên hệ giữa lượng rượu tiêu thụ cao và tỷ lệ sdLDL-C cao vẫn được ghi nhận ngay cả sau khi tính đến các chỉ số lipid truyền thống.

 

Kết quả nghiên cứu từ Đại học Niigata cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa lượng rượu tiêu thụ, tình trạng gan nhiễm mỡ và nồng độ sdLDL-C trong máu. Những phát hiện này góp phần mở rộng hiểu biết về rối loạn chuyển hóa lipid, đồng thời gợi mở tiềm năng sử dụng sdLDL-C như một chỉ số bổ sung trong đánh giá nguy cơ tim mạch ở một số nhóm đối tượng. Tuy nhiên, do đây là nghiên cứu quan sát, các kết quả chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả hoặc đề xuất xét nghiệm sdLDL-C thường quy cho tất cả mọi người.

Đối với sinh viên ngành Kỹ thuật xét nghiệm y học, nghiên cứu cũng cho thấy ý nghĩa của việc tìm hiểu những chỉ số sinh hóa chuyên sâu và khả năng ứng dụng kết quả xét nghiệm trong thực hành lâm sàng. Không chỉ dừng lại ở việc thực hiện các kỹ thuật phân tích, người làm công tác xét nghiệm còn cần hiểu rõ giá trị, giới hạn và ý nghĩa của từng chỉ số nhằm góp phần hỗ trợ bác sĩ trong quá trình đánh giá sức khỏe người bệnh.

Thông qua việc cập nhật và chia sẻ những nghiên cứu y khoa từ Nhật Bản và quốc tế, Trường Đại học Y khoa Tokyo Việt Nam (THUV) mong muốn khuyến khích tinh thần học hỏi, nghiên cứu khoa học và tiếp cận kiến thức y học dựa trên bằng chứng trong cộng đồng sinh viên. Đồng thời, Nhà trường hy vọng những thông tin này sẽ góp phần nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe, khuyến khích mỗi người hạn chế rượu bia, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ.

 

TS Trần Thị Thanh Huyền

Giảng viên khoa Kỹ thuật xét nghiệm y học